ĐỜI SỐNG RIÊNG LOÀI THƯC VẬT Dịch phụ đề: Hoàng Hà (Anabas)
Phần 1: PHÁT TÁN
Giữa mùa đông, vùng thôn quê trở nên tĩnh lặng Vạn vật dường như không còn sự sống
Cây cối và những bụi cỏ quanh tôi
đều là những cơ thể sống như các loài vật
Chúng đang cùng đối mặt với rất nhiều vấn đề
như các loài vật đang phải đối mặt trong cuộc chiến sinh tồn của chúng
Chúng phải đấu tranh với nhau, cạnh tranh lẫn nhau để sinh tồn
chúng phải mở rộng tới những vùng đất mới
Nhưng lý do chính khiến chúng ta hiếm khi cảm nhận được những thay đổi của chúng
là do thực vật sống trong đơn vị thời gian rất khác với chúng ta
Ngày này, chúng ta đã có những công cụ đẩy nhanh những diễn biến này theo cách trực quan nhất
Khi đó bạn có thể thấy những biến đổi nhanh chóng trong đời sống thực vật
thời gian ba tháng chỉ diễn ra trong hai mươi giây
Cảnh hoang tàn của mùa đông nhanh chóng nhường chỗ cho sự ấm áp náo nhiệt của mùa xuân.
Khi mà một tuần chỉ diễn ra trong một phút
bạn sẽ cảm nhận được tính cấp bách khi thực vật trên mặt đất đua nhau nở hoa khoe sắc
Thảm cỏ chân ngỗng (anemone) gật gù dõi theo mặt trời mọc và lặn mỗi ngày
Bên trên, những chiếc lá phỉ (hazel) lắc lư, di chuyển nhịp nhàng trong khi phát triển tới kích thước hoàn thiện
Bên dưới chúng, những phiến lá chút chít (dock) đang vươn lên từ mặt đất
Hoa chuông (foxglove) mở rộng hết cỡ mời chào côn trùng tới thu thập phấn hoa
dù có vẻ kỳ lạ, nhưng một số thực vật có thể di chuyển không chỉ hoa và lá
chúng còn di chuyển từ nơi này tới nơi khác
Chẳng hạn như bụi mâm xôi này (bramble)
Nó là một trong số những thực vật rừng phát triển năng động nhất
Nó uốn lượn lắc lư về hai bên, để cảm nhận hướng phát triển tốt nhất về phía trước
khi đã định hướng rõ ràng nó phát triển không ngừng theo hướng đó
Những chiếc gai ngược trên thân
giúp gim giữ để leo qua hầu hết mọi thứ cản trở trên đường phát triển
Nó có thể vươn dài tới 8cm mỗi ngày
trước khi tiếp tục vươn dài chồi non nhanh chóng mọc rễ
để sát nhập lãnh địa mới vào đế chế của mâm xôi
Một số thực vật trưởng thành khác còn di chuyển nhanh hơn.
Cây lồng chim (bird-cage) ở sa mạc California
nơi những cồn cát sa mạc luôn biến động
khiến một nơi vốn được che chắn có thể đột ngột trở nên trống trải tới mức không thể chịu đựng được
Vì vậy, cây phải tìm nơi ở mới.
cái cây này đã chết, nhưng bên trong nó vẫn còn sự sống
Có những hạt rất nhỏ của thế hệ tiếp theo.
Mỗi hạt ẩn chứa những điều kỳ diệu
Mỗi hạt có cấu trúc di truyền hoàn thiện
để tái tạo nên một cây trưởng thành như vậy
Nó được sinh ra từ chính những hạt giống rất nhỏ này
nhờ vào hình thức này, hầu hết thực vật đã thực hiện quá trình phát tán của chúng
Trên thực tế, một số phần tử di truyền có kích thước rất nhỏ
Nhỏ nhất trong số đó là giới nấm
Nấm thực ra không phải là thực vật Chúng thuộc về một giới riêng
Tuy nhiên, quá trình tạo hạt (bào tử) lại diễn ra tương tự như hạt giống
Một cây nấm trứng (Puffball) tạo ra rất nhiều bào tử
nhiều tới mức chỉ cần hai thế hệ, nếu các bào tử đều phát triển đầy đủ
thì khối lượng của chúng có thể gấp 800 lần khối lượng của trái đất
Giống cây lồng chim, nó có thể phát tán nhờ gió
Tuy nhiên, các bào tử nấm mới chính là những vị khách đường dài
được bắn ra từ cây nấm dưới dạng các đám mây, như một làn khói.
Vào mùa thu, có một loại nấm khác nhỏ hơn xuất hiện trên nền rừng
Nấm ngôi sao trái đất (earth-star)
Sự hiện diện của chúng khi vừa nhô lên khỏi mặt đất
cho thấy chúng phức tạp ra sao
Không khi ẩm ướt của mùa thu thổi qua những khu rừng trụi lá ...
.. ngôi sao trái đất bắt đầu cựa mình.
(Những tiếng sấm)
Chúng chỉ nở vào thời điểm này trong năm để tận dụng lợi thế mưa rơi
Nhưng giọt nước mưa cung cấp năng lượng cần thiết đẩy bật bào tử nấm vào không trung
Hoa cũng nhờ gió để phát tán hạt giống
Không có nhiều loài hoa thành công hơn cây bồ công anh (dandelion)
Khi những cánh hoa tàn, sau khoảng thời gian một vài tuần phần đầu cụm hoa
đã phát triển thành những hình cầu kỳ ảo và phức tạp
mỗi hình cầu tập hợp khoảng 100 hạt giống tất cả đang chờ đợi những cơn gió
Hạt giống của chúng nặng hơn bào tử nấm
Để bay được, chúng cần những thiết bị đặc biệt
Mỗi hạt đều được trang bị "dù cá nhân"
Thiết bị này hiệu quả tới mức chỉ một làn gió nhẹ đã đủ nâng hạt lên cao
Với mật độ cây trưởng thành dày đặc như vậy
sẽ không còn chỗ cho thế hệ kế tiếp những hạt giống cần được phát tán đi xa
Gió sẽ đẩy chúng đi xa hàng dặm
Những cây cao có lợi thế đặc biệt khi phát tán hạt giống trong không trung nhờ chiều cao của chúng
Hơn nữa, một hạt giống khi rơi xuống cần một khoảng thời gian tiếp đất nên nó còn phát tán đi xa hơn nữa
Những cây dương này (cottonwood) không cần phải làm gì thêm
ngoài việc tạo búi lông đơn giản cho hạt giống
chỉ cần có vậy kết hợp với chiều cao của chúng đã đủ phát tán hạt đi xa hàng dặm
Vào mỗi mùa hè mặt nước vùng hồ Great Lakes, Bắc Mỹ
dày đặc những đốm trắng do hạt giống cây dương phát tán quanh mép nước
Một số ít trôi đạt tới bờ nước rất xa và nảy mầm
Hầu hết sẽ không mọc mầm
Nhưng với số lượng hạt giống khổng lồ điều này không gây ảnh hưởng đáng kể
Có rất ít gió trong rừng nhiệt đới ẩm
Ngay cả phía trên tán rừng không khí ẩm thường ngưng tụ thành sương mù
Bên dưới, hiếm khi có đủ không khí để hô hấp
Khi cây cối tận dụng chiều cao để phát tán hạt giống của chúng phải thực sự biết bay
Không có loài cây nào làm tốt hơn loại dây leo này ở Borneo.
Những nhà thiết kế máy bay đã cố gắng thiết kế bộ cánh hiệu quả như vậy, nhưng đều thất bại
Chỉ cần một luồng khí rất yếu tạo nên từ lượng nhiệt rất nhỏ
đã đủ nâng những tàu lượn nhỏ bé cùng hạt giống lên cao để mở rộng tầm bay
Thực vật đã đi trước con người trong việc tạo ra tàu lượn có cánh cố định
Không chỉ có tàu lượn chúng còn tạo ra cả máy bay trực thăng
Đây là hạt cây sung dâu (sycamore)
Sự cân bằng giữa trọng lượng hạt chiều dài và chiều rộng của cánh
chuẩn xác tới mức hoàn hảo.
Một hạt giống hơi nặng hơn hay một cánh ngắn, hẹp hơn
điều bị rơi xuống như một hòn đá.
Hạt giống cây ba sao (tri-star) có sáu cánh quay tròn
Những kỹ sư thiết kế máy bay dường như đã sao chép công nghệ này ...
.. hay hạt cây này.
Thực vật cũng sử dụng cả vật liệu nổ ...
.. Động cơ phản lực.
Đây là một cây dưa chuột phun (squirting cucumber)
Còn đây là cây bóng nước Himalaya (Himalayan balsam)
Quả hạt của nó chứa đầy chất lỏng ở áp suất thích hợp
chỉ một tác động nhỏ cũng khiến chúng phát nổ
(Tiếng ồn như pháo hoa)
Sức mạnh tao ra khiến hạt giống có thể văng xa 5m
Cúc cầu vồng (Mesembryanthemum) mở nụ hạt mỗi khi trời mưa.
Những mô khô hấp thụ nước đột ngột khiến nụ hạt mở rộng
Khi mở ra, nó căng lên như một tấm bạt lò xo
làm bật tung những hạt mưa rơi xuống cuốn theo hạt giống
Nước cung cấp sức mạnh cần thiết để phát tán rất nhiều loài thực vật
Cung cấp cho hạt giống phương tiện phù hợp nó thậm chí có thể di chuyển những hạt giống rất nặng và cồng kềnh
Ven bờ những con sông nhiệt đới rủ xuống rất nhiều quả giống cây họ đậu lớn nhất đậu biển (sea-bean)
Vật chứa to lớn này là một trong số thực vật phát tán thành công nhất
Có rãnh khía trên vỏ quả hạt giữa những hạt giống
nhờ đó mỗi hạt có thể rơi độc lập cùng với vỏ riêng của nó
Lần lượt từng hạt một, đậu biển bắt đầu hành trình của chúng
Hạt đậu này rơi xuống một con sông nhỏ ở châu Phi.
Sau một vài hoặc thậm chí vài trăm cây số hạt giống đã tới cửa sông
để rồi bằng cách nào đó băng qua các khu rừng ngập mặn ra biển
Nó có thể du hành qua những hòn đảo và tiến sâu vào đại dương bao la
lênh đênh trên các dòng hải lưu một năm trời mà vẫn sống sót
Lớp vỏ bảo vệ có thể xơ xác, rách nát
cuối cùng phân rã và giải phóng hạt đậu
Nhưng đó cũng không phải là tai họa với chùng hạt đậu có thể tự nổi
Chắc chắn rất nhiều hạt bị phân hủy trên biển nhưng một số cuối cùng cũng dạt vào nơi nào đó có thể rất xa, ven bờ biển
Hạt đậu này đã dạt vào một bãi biển nhiệt đới bắc Australia.
Tôi không chắc chắn nó từ đâu đến có thể từ chính bờ biển này
hoặc có thể từ một lục địa khác
Đậu biển là một cây chuyện điển hình về quá trình phát tán hạt rất thành công
Hàng năm chúng tấp vào bờ biển châu Âu do dòng hải lưu Gulf Stream đưa tới từ Caribbean
Chúng rất hiếm khi nảy mầm do thời tiết quá lạnh
Nhưng nếu dạt vào vùng nhiệt đới, gần như chắc chắn chúng sẽ phát triển
Có một cây ở ngay trước mặt trên bãi biển này
Như vậy, một số thực vật phát tán hạt giống bằng đường biển
một số bằng đường không
nhưng trên thực tế, hầu hết thực vật đều phát tán nhờ sinh vật sống
Động vật với bộ lông của chúng có thể phát tán hạt giống rất dễ dàng
Cây ngưu bàng (burdock) sử dụng móc chúng có hàng trăm cái móc
Và sử dụng rất hiệu quả
Sau cùng, những hạt giống có móc được liếm bỏ nhặt bỏ hoặc bị hất bỏ.
Nếu may mắn, những tính huống trên có thể xảy ra ở đâu đó cách xa cây mẹ
Ống quần cũng có tác dụng như bộ lông giày cũng có thể đóng vai trò như móng guốc hoặc bàn chân
Ở Nam Phi, có một cây leo phát tán không dùng móc mà sử dụng gai
Chúng đợi khi bạn dẫm lên chúng
Vật này được dân địa phương gọi là gai quỷ và bạn có thể thấy lý do tại sao.
Khi dẫm chân trần lên nó dù là người hay vật đều rất đau đớn
Nhưng nếu bạn cho rằng điều đó ác độc Vậy vật này thì sao?
(NHẠC ĐE DỌA)
Đây là tình huống diễn ra với hạt giống cây vuốt quỷ (grapple/devil's claw)
Những động vật guốc chẻ hoặc có đệm chân tương đối mềm
có thể tàn phế vì vuốt quỷ
Xương và vẩy chân đà điểu rất cứng
Chúng có thể cho thứ nguy hiểm này quá giang nhiều dặm mà không cảm thấy khó chịu
Còn có cách khác để dẫn dụ thợ phát tán
Thay vì dựa vào những cơ hội tình cờ bạn có thể dẫn dụ bằng những phần quà hấp dẫn
Kiến là những công nhân lao động không hề biết mệt mỏi
Nhiều thực vật ở các đồng cỏ khô cằn nam Phi dẫn dụ kiến để phát tán hạt giống
bằng cách gắn một phần quà nhỏ ăn được vào hạt giống
Nếu hạt giống nằm lâu trên mặt đất chuột và các loài gặm nhấm khác sẽ ăn chúng
Để tồn tại, nó phải nhanh chóng xuống dưới mặt đất, đàn kiến sẽ giúp nó
Một chút cùi ở cuối hạt là những gì kiến cần phần còn lại chúng chẳng quan tâm
Những hạt giống đã có nơi an toàn mới một vị trí lý tưởng để nảy mầm,
ở ngay bên dưới mặt đất.
Cây cũng dụ dỗ những động vật lớn hơn thậm chí ngay cả con người
Không những thế, chúng còn buộc chúng ta phải theo thời gian biểu của chúng
Chẳng hạn cây mâm xôi này (blackberry) nó vẫn chưa sẵn sàng để tôi phục dịch vì vậy quả của nó hãy còn chua
Nhưng khi hạt giống đã phát triển hoàn thiện lớp cùi quanh hạt trở nên ngọt ngào
sự biến đổi này được thông báo bằng cách thay đổi màu sắc
Hạt giống còn được phát tán rộng hơn nếu thực vật được nhiều thợ phát tán tới thăm
thay vì chỉ có một kẻ duy nhất
Vì vậy, quả cây thường không chín đồng thời
Loài chim khi nhìn thấy rất khó cưỡng lại
chúng nhanh chóng tìm ra quả chín vì màu đen rất nổi bật
tương tự như màu đỏ.
Loài chim nhìn nhận màu sắc giống con người những màu nổi bật với chúng cũng nổi bật với chúng ta
Vì vậy, thanh lương trà (rowan) và thủy tùng (yew), dâu tây và mận, anh đào và táo gai (Hawthorn)
đều sử dụng màu đỏ hoặc đen để lôi cuốn loài chim tới ăn trái cây của chúng
Cây đa (tropical fig) có quả nhỏ hơn nhiều so với đồng loại ở châu Âu
khá kỳ lạ, khi quả chín lại có màu vàng
Dù vậy, thông điệp của chúng vẫn được phổ biến rộng rãi
Một cây đa đang ra quả là một cơ may lớn trong rừng.
Mọi loài thực khách đều đổ xô đến
Cùng với những loài chim ăn trái, chúng thu hút rất nhiều động vật có vú
khỉ, sóc và vượn.
Hồng hoàng tê giác (rhinoceros hornbill) để ăn loại trái nhỏ với cái mỏ quá khổ như vậy
cần có một chút kỹ năng tung hứng
Bây giờ đến phần quan trọng nhất có liên quan đến cây đa
Hàng chục trái cây bên trong chứa hàng trăm hạt giống
được đưa đi xa hàng dặm trong diều hồng hoàng
Cùi trái cây được tiêu hóa
các mẩu khó tiêu, gồm cả những hạt giống, được thải ra ở một nơi xa xôi trong rừng.
Tuy nhiên, không phải mọi khu rừng
đều có nhiều trái cây ăn được để phục vụ những thợ phát tán như ở Borneo
Ở New Guinea có rất ít loài có vú và cũng không có khỉ
Sinh vật lớn nhất trên nền rừng không phải là linh dương hay tinh tinh mà là một con chim
Đà điểu Úc (Cassowary)
Chim đực và cái đều có những yếm thịt sặc sỡ
Sự giống nhau giữa chúng với những loại trái cây chúng ăn
có thể không phải là sự trùng hợp ngẫu nhiên.
Những cái yếm có vai trò như là dấu hiệu xã hội giữa các con chim.
phải chăng thực vật đã lợi dụng bằng cách sử dụng cùng một màu sắc để lôi cuốn sự chú ý tới quả của chúng?
Hay là ngược lại? phải chăng đà điểu dùng để thu hút bạn tình
bằng cách nhắc nhở chúng về một bữa ăn ngon?
Không ai có thể biết chắc chắn.
Điều chắc chắn là đà điểu Úc không khó khăn trong việc tìm kiếm những đối tượng có màu sắc tương tự
nằm rải rác trong lá rừng
Tuy nhiên, dấu hiệu hình ảnh có những hạn chế giống như việc quảng cáo
Trong rừng rậm bạn rất khó nhận thấy trừ khi đủ gần.
Nhưng vẫn còn một kiểu truyền thông điệp khác đó là sử dụng mùi
Dù có thể không hoàn toàn chính xác nhưng rất hiệu quả ở khoảng cách rất xa
Ở Borneo, có một loại trái cây có mùi rất sốc
một cái mũi nhạy cảm có thể phát hiện ra nó từ cách xa nửa dặm
Một số người rất thích hương vị này họ đi bộ hàng cây số chỉ để tìm ra nó.
Và cả những loài vật khác nữa
Sầu riêng!
(Họ nói bằng phương ngữ)
Nó đây, trái sầu riêng rất nổi tiếng.
Tôi phải nói rằng, cái mùi xộc thẳng tới mũi tôi rất khủng khiếp
Mùi cống nước thải vừa mở trộn lẫn với chút khí than là một mô tả xác đáng
Nhưng mùi đó xuất phát từ vỏ quả đó là một hình thức quảng bá.
Đây là trái cây và ...
.. Và nó lại rất khác
Trên thực tế nó thực sự rất ngon
Một dạng kem caramel sệt là một mô tả hợp lý về nó
Nhưng nếu người châu Âu không phải ngay lập tức nghiện sầu riêng thì mọi con đười ươi đều thích chúng
Động vật có thể mang hạt giống đi rất xa trong dạ dày
nhưng hầu hết được thải ra phần lớn tại nơi ngẫu nhiên nào đó
với một số thực vật, điều đó đơn giản là vẫn chưa đủ
Quả cây trewia sinh trưởng trong rừng Nepal có một vấn đề khác
Hạt của chúng không thể nảy mầm và phát triển khi ở sâu dưới bóng rừng tối tăm
Chúng cần được đưa ra khỏi rừng tới nơi quang đãng chờ cơ hội nảy mầm
Có một loài động vật to lớn có thể giúp chúng làm điều đó
Tê giác Ấn Độ (great Indian rhinocero)
Nó rất thích loại trái cây này thứ mà dân địa phương gọi là "táo tê giác"
Tê giác thường kiếm ăn trong rừng dưới cái nóng gay gắt ban ngày
vào buổi tối mát mẻ chúng có thói quen di chuyển ra ngoài
tới các vùng đồng cỏ ven sông
Các đồng cỏ được hình thành từ những trận lụt do mưa mùa
cứ vài năm lại quét sạch cả một vạt rừng
Tê giác tới đây vì cỏ ở đó rất tươi tốt
Tại đây, nơi thường xuyên làm bãi chứa chất thải tê giác
chúng thực hiện nghĩa vụ cuối cùng trong ngày
Và ở đó, có hạt giống trewia cùng đầy đủ phân bón
Nhờ vậy, hạt trewia mọc mầm ngay trong đống phân tê giác
Tiếp theo, những cây khác sẽ mọc lên quanh đó rừng lại xâm lấm các vùng đồng cỏ
Để rồi sau đó trái cây trewia lại một lần nữa lặp lại vấn đề
và một lần nữa lại cần tê giác trợ giúp
Đáng buồn là, con vật tuyệt đẹp này ngày càng hiếm và càng hiếm hơn.
Trải qua hàng triệu năm tiến hóa, cây trewia đã hình thành mối liên kết với nó
Nếu tê giác Ấn Độ bị tuyệt chủng
Nguy cơ rất lớn là cây trewia cũng sẽ tự biến mất
khỏi những đồng cỏ ven sông miền nam Nepal
Tương tự như vậy, ở châu Phi loài voi đã trở thành đối tác quan trọng của cây keo (acacias)
Điều này có vẻ kỳ lạ, vì rõ ràng voi là kẻ phá hoại cây keo nhiều nhất
Khi thức ăn khan hiếm
chúng sử dụng số đông và sức mạnh xô đổ cây để ăn cành của chúng.
Nhưng nếu không có voi, một số loài keo hầu như không thể tồn tại
Mỗi năm, cây keo cho rất nhiều quả
có rất nhiều loài vật đến ăn chúng
Bên trong vỏ, những hạt keo còn bị những kẻ thù nguy hiểm đe dọa
Những ấu trùng bọ cánh cứng nhỏ nở ra từ trứng được cấy vào vỏ
Chúng sẽ ăn tất cả những hạt giống trừ khi chúng bị ngăn chặn
Những con khỉ ăn quả, hạt giống và cả ấu trùng chúng ngiền nát mọi thứ rất kỹ lưỡng.
Cây keo thu lợi rất ít khi cung cấp thức ăn cho chúng
Nhưng với voi lại khác
Chúng rất thích ăn quả hạt giống keo vốn rất giàu dinh dưỡng,
chúng gặp rắc rối đáng kể khi tỉ mẩm nhặt những quả hạt, vốn rất nhỏ với chúng
Nhưng chúng không nghiền nhỏ thức ăn như khỉ
khi ăn xong chúng tiếp tục di chuyển
Chúng có thể đi bộ vài cây số trước khi tiêu hóa hết lượng thức ăn khổng lồ
chất bã sẽ được thải ra ngoài
Những hạt giống Keo đã có ít nhất 24 tiếng trong dạ dày voi
Điều đó không ảnh hưởng tới chúng, nhưng đã giết chết ấu trùng bọ cánh cứng
Trên thực tế, dịch tiêu hóa của voi đã tiệt trùng hạt giống rất hiệu quả
như nông dân thường làm khi phun thuốc trừ sâu lên hạt giống
90% hạt keo trong phân voi sẽ nảy mầm
Những quả hạt rơi trên mặt đất hầu hết đều bị ấu trùng bọ cánh cứng phá hủy
Như vậy, hạt keo khi được voi ăn không đơn thuần được phát tán
chúng đã được giải thoát khỏi sự tuyệt chủng cận kề
Tuy nhiên, Một số hạt được bảo vệ chắc chắn tới mức dường như không con gì có thể ăn được
Những quả nang này có vỏ cứng như quả đạn pháo
bên trong chứa những hạt giống rất cứng, nó là hạt cây dẻ Brazil (Brazil nut)
Ngay cả khi rơi ở độ cao vài trăm mét chúng cũng không vỡ
Chỉ có một loài vật có công cụ để tách chúng
Chuột lang Nam Mỹ (agouti)
Chuột lang có hai cặp răng cửa sắc nhọn như cái đục
cho phép nó khoét một lỗ thủng vào quả nang để lấy hạt giống
Tuy nhiên, cây dẻ Brazil đã có cách để bảo vệ hạt giống
khỏi loài vật duy nhất có thể xuyên thủng giáp của nó.
Nó luôn có từ 15 tới 20 hạt,
nhiều hơn nhu cầu chuột lang trong mỗi lần ăn
Chuột lang có một thói quen phù hợp với cây dẻ Brazil
Nó thận trọng vùi những gì còn lại để dùng cho lần sau
Nhưng nó không có trí nhớ hoàn hảo và thường mất dấu những thứ đã chôn
một tỷ lệ đáng kể hạt dẻ còn sót lại đã nảy mầm
Chim ăn hạt Alpine (alpine nutcracker) một loài quạ
là đối tác mà cây thông Thụy Sĩ rất trọng vọng (arolla pine)
Con chim này biết cách tách những tế bào hình nón để lấy hạt thông chín
Mỗi hạt khi được nuốt chửng không đi vào dạ dày
Nó tích trữ trong diều chờ chim xử lý
Sau đó, giống như chuột lang, con chim giấu chúng đi, từng hạt một
như là một kiểu dự phòng giúp nó trong thời kỳ khó khăn.
Khác với chuột lang nó thường tha hạt giống ra khỏi rừng
tới vùng đất trống
có lẽ ở đó nó có thể dễ dàng ghi nhớ mốc đánh dấu
để tìm lại hạt giống vào những thời điểm sau đó
Một số nơi như vậy rất thích hợp cho cây non phát triển
Lần lượt từng hạt một được con chim nhả ra từ diều
Nó vùi ở độ sâu vừa phải rất phù hợp với hạt giống
Rồi cẩn thận lấp lỗ lại để giấu kho báu khỏi nhũng kẻ ăn hạt khác
Nhờ vậy, hạt giống thông Thụy Sĩ được phát tán đi rất xa cây mẹ
được trồng và chăm sóc như được một kiểm lâm viên chuyên nghiệp tiến hành
không chỉ ở đồng cỏ trên núi cao mà còn ở những nơi con người rất khó tới
rất cao trên các sườn núi.
Một số thực vật rất thành công khi vươn tới những nơi dường như không thể
trong khi không cần động vật trợ giúp và hoàn toàn chỉ do nỗ lực bản thân
Một vết nứt trong một bức tường cao 15m không hề dễ dàng tiếp cận
những cây chũm chọe (ivy-leaved toadflax) không hiểu bằng cách nào đã tới đó
Nó không có giác bán như dây leo Virginia nó cũng không có rễ phụ cây thường xuân
Bụi cây phát triển lên cao trên bức tường từ vệt nứt này tới vệt nứt khác theo cách riêng
Khi những cánh hoa rụng xuống
hạt giống trong quả hạt bên dưới bắt đầu phát triển.
Khi đó hành vi của nó trở nên rất đặc biệt
Nó tìm vết nứt gần nhất và tự gieo hạt giống của mình.
Như vậy, bằng cách này hay cách khác thực vật phát tán hạt giống của chúng tới những nơi tốt nhất để nảy mầm.
Nhưng chúng cần giải quyết một vấn đề thời điểm nào thích hợp nhất để làm điều đó?
Những cây protea này sinh trưởng ở cực nam châu Phi
hạt giống của chúng đã sẵn sàng phát tán bên trong vỏ hạt từ nhiều năm nay.
Tại sao chúng vẫn chưa phát tán?
Vâng, thời điểm tốt nhất để phát tán đã đến
Ở đây đang có một số cây protea
tất cả đều phụ thuộc vào sự xuất hiện của đám cháy theo mùa
Ngọn lửa thiêu đốt mọi loài thực vật trưởng thành trên mặt đất
đó là thời điểm lý tưởng để hạt giống nảy mầm
Không còn đối thủ cạnh tranh nào
Trên thực tế, đây là thời điểm duy nhất hạt giống protea có thể nảy mầm,
bởi vì những quả hạt phải được đốt cháy trước khi phát tán hạt
Khoảng một giờ sau khi bị thiêu đốt nhưng nụ hạt mở ra
những lớp tro tàn quanh đó là môi trường lý tưởng rất giàu dưỡng chất cho hạt giống
hạt giống protea có thể tồn tại như không còn sự sống trong nhiều năm
và nảy mầm trong điều kiện thích hợp
Không phải mọi hạt giống đều làm được điều đó
Một số không thể nảy mầm sau vài năm trong bất kỳ điều kiện nào
Những hạt khác lại có thể nảy mầm trong quãng thời gian dài đáng kinh ngạc
Một trong những ví dụ đáng chú ý nhất là tại một điểm khảo cổ ở Nhật Bản.
2.000 năm trước,
có một khu dân cư nhỏ với những căn nhà như thế này ở một nơi gọi là Asada.
Những người sống trong những ngôi nhà này
chỉ mới bắt đầu thời kỳ đồ sắt
Họ là những người đầu tiên ở Nhật Bản biết cách gieo trồng và thu hoạch lúa
họ tích trữ thành quả trong những cái hầm nhỏ trên mặt đất.
Tại một trong những căn hầm này người ta đã thấy một số hạt giống như thế này
Đó là những hạt gạo. Chúng có màu đen và rõ ràng là đã hỏng
Còn đây là một hạt giống hoa mộc lan (magnolia)
Các nhà khoa học đã lấy thứ hạt kỳ lạ này hạt giống cổ, đem trồng và nó đã phát triển
Ban đầu, nó trông giống như mộc lan kobus loài mộc lan tự nhiên trong rừng Nhật Bản
Nhưng sau đó, vào năm thứ mười nó đã nở những nụ hoa đầu tiên
Nụ hoa này, khi nở ra, sẽ tiết lộ chính xác nó là cây gì.
Hoa mộc lan kobus ngày nay thường có sáu cánh
Nhưng bông hoa này có thêm một cánh hoa bảy cánh
Còn bông này có tám cánh
Phải chăng đó là hệ quả của giấc ngủ rất dài
hoặc mộc lan kobus 2.000 năm trước đều có số cánh hoa thay đổi như vậy?
Hoặc có thể đây là một loài cây cổ đại
đã sống sót từ một hạt giống duy nhất trong một phế tích khảo cổ học?
Vẫn còn quá sớm để có câu trả lời
nhưng dù là loài cây gì, chắc chắn đây là một minh chứng tuyệt vời
của thực tế rằng thực vật với hạt giống của chúng không chỉ phát tán phi thường trong không gian
mà còn siêu phát tán qua cả thời gian
Nguồn: MV group Dịch phụ đề: Hoàng Hà (Anabas)